Ecologische context

Klimaat

Om dezelfde goederen over dezelfde afstand te vervoeren, heeft de binnenvaart 3 tot 6 keer minder energie nodig dan een vrachtwagen (Bron VITO). Drie keer minder energie is dus drie keer minder brandstof. De CO2-uitstoot van een motor is direct gerelateerd aan het brandstofverbruik. Zo zal de binnenvaart dan ook altijd 3 tot 6 keer minder CO2 uitstoten per TonKm dan goederenvervoer over de weg.

CO2 is een broeikasgas en is samen met andere broeikasgassen zoals methaan verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde. Sinds het Kyoto-protocol (1992) en de daaropvolgende klimaatconferenties (o.a. Parijs 2015) zijn er internationaal bindende afspraken gemaakt om deze opwarming tegen te gaan door het reduceren van de uitstoot van broeikasgassen.

In die context heeft de binnenvaart naam gemaakt als een duurzame transportmodus. Het louter inzetten van de binnenvaart ipv wegvervoer betekent een vermindering van de uitstoot van CO2 en helpt dus mee om de doelstellingen te behalen, die zijn gesteld om de opwarming van de aarde tegen te gaan.

Lokale luchtkwaliteit

De uitlaatgassen van een dieselmotor bevatten luchtvervuilende emissies zoals NOX (stikstoffen) en PM (particulate matter = roetdeeltjes of onverbrande koolstof). Hoewel ze slecht een klein aandeel hebben in de totale uitlaatemissies (ze worden weergegeven in een schaal die duizend keer kleiner is dan bij CO2), hebben ze een zeer schadelijke impact op de gezondheid en omgeving.

Als we dit in een geldwaarde willen uitdrukken kunnen we ons baseren op de resultaten van HEATCO. HEATCO is een Europees project dat onder meer een gestandaardiseerde kostprijsberekening ontwikkelde voor transportemissies. Daar wordt de uitstoot van CO2 vertaald in een kost van zowat 25 € per ton.

Voor NOX wordt de kost in België geplaatst op 8.700 € per ton. En voor PM uit uitlaatgassen rekent HEATCO, voor de uitstoot in België, met een kost tussen 104.400 € tot 483.400 € per ton naar gelang de uitlaatgassen vrijkomen in drukbevolkte of landelijk gebieden.

Op de luchtvervuilende emissies heeft de binnenvaart nog een inhaalbeweging te maken. Terwijl in het wegverkeer de eerste EURO-normen al sinds 1992 van kracht zijn en momenteel reeds de EURO6-normen in voege zijn, dateert de CCR2-norm voor binnenvaart van 2007. De nieuwe Stage V normen zetten nu een grote stap vooruit.

Maatschappelijke kosten transport

Om de impact van een vervoersmodus op de maatschappij weer te geven, is ook rekening te houden met andere kosten. Door middel van de doorrekening van externe kosten (internaliseren) is een objectieve vergelijking tussen transportmodi mogelijk. De meest in het oog springende kost is daarbij de congestiekost. De impact van files en congestie op onze maatschappij is enorm groot en stijgt jaar na jaar. Verder is er rekening gehouden met infrastructuurkosten (aanleg en onderhoud), geluidsoverlast en ongevallen. Als we al deze kosten samen in kaart brengen, biedt de binnenvaart nog steeds heel wat voordelen. In opdracht van MIRA (Milieurapport Vlaanderen) voerde TML een studie uit “Internalisering van de externe kosten van transport in Vlaanderen: actualisering 2016” gepubliceerd in februari 2017. Hieruit kunnen we volgende tabel distilleren:

Bron Delhaye et all (2017) – zoals gepubliceerd door de Vlaamse Milieumaatschappij (Milieurapport Vlaanderen)